SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢI NHANH BÀI TẬP HÓA HỌC

I.MỞ ĐẦU:

Dạy và học hóa học ở các trường hiện nay đã và đang được đổi mới tích cực, nhằm thực hiện tốt các mục tiêu của chuẩn kiến thức kỹ năng. Ngoài nhiệm vụ nâng cao chất lượng hiểu biết kiến thức và vận dụng kỹ năng, nhà trường còn chú trọng đến công tác bồi dưỡng học sinh giỏi , coi trọng việc hình thành và phát triển trí tuệ cho học sinh. Đây là một nhiệm vụ không phải trường nào cũng có thể làm tốt vì nhiều lý do. Có thể nêu ra một số lý do như: do môn học mới đối với bậc trung học cơ sở nên kiến thức kỹ năng của học sinh còn nhiều chỗ khuyết; giáo viên chưa có đủ các tư liệu cũng như kinh nghiệm đảm nhiệm công việc dạy bồi dưỡng học sinh giỏi …
Trong những năm gần đây, vấn đề bồi dưỡng học sinh dự thi học sinh giỏi cấp Tỉnh được Phòng giáo dục đặc biệt quan tâm, được nhà trường và các bậc cha mẹ học sinh nhiệt tình ủng hộ.Giáo viên được phân công dạy bồi dưỡng đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhờ vậy số lượng và chất lượng đội tuyển học sinh giỏi của toàn Thị xã đạt HS giỏi cấp Tỉnh khá cao. Tuy nhiên ,trong thực tế dạy bồi dưỡng học sinh giỏi còn nhiều khó khăn cho cả thầy và trò.
Là một giáo viên được nhà trường phân công tham gia bồi dưỡng HS giỏi môn Hóa học ,qua nhiều năm giảng dạy tôi thấy được nhiều kiến thức học sinh còn lúng túng, nhất là khi áp dụng lý thuyết đã học để giải quyết các dạng toán . Do đó tôi đã tìm ra nguyên nhân và biện pháp để giúp học sinh có kỹ năng giải quyết tốt các dạng bài tập .
Năm học 2012-2013 ,tôi đã trình bày giải pháp hữu ích giúp học sinh giải toán tìm CTHH bằng phương pháp biện luận .Trong năm học này 2013-2014,tôi tiếp tục đề tài bồi dưỡng học sinh giỏi ,với giải pháp giúp học sinh giải nhanh các bài tập tìm khối lượng của các chất dựa vào “Định luật bảo toàn khối lượng” và phương pháp giải bài tập xác định nguyên tố dựa vào “công thức oxit cao nhất ”.
Giải pháp này tôi đã áp dụng vào giảng dạy cho đối tượng bồi dưỡng học sinh giỏi . Qua nhiều năm vận dụng đề tài ,tôi đã tự tin giúp các em giải quyết có hiệu quả những bài tập loại này.







II. PHẦN NỘI DUNG:
1.Cơ sở lý luận :
Trong quá trình giảng dạy hóa học ở trường THCS, tôi nhận thấy:
-Bài tập hóa học :
+ là phương tiện hữu hiệu trong giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi .
+là nguồn để hình thành và rèn luyện củng cố, kiểm tra các phương thức ,kỹ năng cho học sinh.
+có tác dụng mở rộng nâng cao kiến thức cho học sinh.
+có tác dụng giúp học sinh hiểu sâu sắc các khái niệm đã học .
Học sinh có thể học thuộc lòng các định nghĩa, các khái niệm ,các công thức ,hóa trị nguyên tố…nhưng nếu không thông qua các bài tập, học sinh chưa thể nào nắm vững được nội dung kiến thức mà học sinh đã thuộc.
+Đối với dạng bài tìm khối lượng các chất :Nếu giáo viên hướng dẫn học sinh biết dùng nguyên lý bảo toàn nguyên tử ,ta có thể đơn giản cách tính mà không phải tính riêng lẻ cho từng phản ứng .Như vậy tư duy logic chính xác được phát triển ,thể hiện học sinh đã biết dựa vào bản chất hóa học của bài toán chứ không chỉ chú trọng nhiều tính toán để tìm ra đáp số của bài .
+Đối với dạng bài xác định nguyên tố phi kim :Nếu giáo viên hướng dẫn học sinh biết dựa vào hóa trị cao nhất của nguyên tố đó trong hợp chất với oxi ,để từ đó suy ra công thức của phi kim đó với hydro ,thì việc tìm nguyên tố trở nên rất đơn giản .
Như vậy việc áp dụng các định nghĩa, các khái niệm ,các công thức , hóa trị nguyên tố … để giải quyết các bài tập hóa học ,giúp học sinh rèn luyện kỹ năng tính toán, mặt khác rèn cho học sinh tính chính xác, tính sáng tạo khi xử lý các vấn đề đặt ra.
2.Cơ sở thực tiễn :
2.1 .Thực trạng của vấn đề :
Với dạng bài tập tìm khối lượng của các chất :đa số học sinh khi làm bài tập loại này các em đều giải theo phương pháp lập hệ phương trình , giải hệ phương để tìm các ẩn số ,thường từ 2 đến 3 ẩn .Với phương pháp này phải làm dài hơn và tốn nhiều thời gian hơn ,các em chưa biết vận dụng “định luật bảo